İşlemcimizi Tanıyalım

Bilgisayarımızda kullandığımız işlemcinin niteliklerini, işlemciyi komple sistem olarak satın aldıysak Overclock edilmiş olup olmadığını nasıl anlayabiliriz veya işlemcimizin standart çalışma voltajı kaç olmalı ? İncelememizin temel hareket noktası bu konular olmakla birlikte,işlemcilerin düzgün çalışmasına sıcaklığın etkisini ve ufak bazı iyileştirmelerle sistemde kararlı bir çalışma ortamının sağlanması konularına da değineceğiz.

Evimizde ya da işyerimizde kullandığımız bilgisayarların işlemcilerinin çok büyük bir kısmı 4-5 şirket tarafından üretiliyor.Kişisel bilgisayar piyasasında AMD ve Intel şirketleri piyasanın neredeyse bütün talebini kendileri karşılıyor.Via 'nın Cyrix işlemcileri ve Apple'ın kendi bilgisayarlarında kullandığı PowerPc işlemcileri ise bu incelememizin dışında kalan diğer ürünler.

Kullandığımız işlemci ile ilgili kimi bilgilere extra bir yazılım kullanmadan ulaşabilmekle birlikte,kimi bilgilere de gerek üreticilerinin sağladığı tablo ya da ufak programlar veya 3. parti programlarla ulaşabilmekteyiz.İşlemcimizi tanımak için 2 ana yol mevcut,bunların biri daha basit,ötekisi ise daha riskli.İşte başlıyoruz..

İşlemcimizi Tanıyalım - (Kolay ve risksiz yol)

İşlemcimizi tanımanın en kolay,zahmetsiz ve risksiz yolu bilgisayarı açmaya,soğutucu çıkartmaya gereksinim duymayan yazılım yoludur.Hem Intel,hem de AMD kendi sitelerinde işlemcilerini sorgulayıp temel bazı bilgileri kullanıcıya sunan ufak programlar içerir.

Intel'in sağladığı Processor Frequency ID Utility programı vasıtasıyla işlemcinizin o anki çalışma hızını ve fabrika çıkışı ayarlanan çalışma hızı arasında bir fark olup olmadığını (fark varsa overclock sözkonusudur) tespit edebilirsiniz. Intel'in işlemci tanıma programını indirmek için bu adresteki download linkine tıklayın..

AMD'nin sağladığı program ise, işlemcinin overclock edilip edilmediğini bize bildirmiyor. AMD'nin programını da bu adresten indirebilirsiniz: Bununla birlikte her iki şirketin sağladığı program da kendi işlemcilerinin CPUID'sini (ürünün işlemci ailesi,model ve revizyon (stepping) numarasının sırasıyla yazılması sonucu ortaya çıkan kod) , birinci ve ikinci seviye tampon bellek miktarını ve işlemcinin x86 komut setine ek olarak desteklediği diğer komut setlerini MMx, SSE/SIMD, 3DNow!, 3DNow!-2 gibi) gösterebilmektedir. Şu konuya açıklık getirmekte fayda var, bu programlarla edindiğimiz CPUID bilgisi kedi başına işlemci ile ilgili bütün bilgileri bize sunmaz, ve bir sistemin overclocklu olup olmadığını belirleyemez. Bu konuya yazının devamında tekrar değineceğiz.

MMX komut setini hem Intel,hem de AMD (AMD Intel'e lisans bedeli ödeyerek) işlemcilerinde kullanmaktadırlar. Günümüzde x86 komutlarına temel bir ek olan MMX komut setini tamamlayan komut seti ise Intel için SSE/SIMD (single instruction multiple data-tek komutla çok veri işleme),AMD için ise 3DNow! komut setleridir. Bu son komut setlerini destekleyen yeni grafik kartları ve sürücüleri ile yazılımlar sayesinde sistemden daha iyi bir performans alınması mümkündür (533mhz'lik MMX destekleyen Celeron ile 533Mhz'lik hem MMX,hem de SSE/SIMD destekleyen Celeron arasında,yazılım ve görüntü kartı destekliyorsa hissedilir bir fark tecrübe edilir)

Yazılımla işlemci özelliklerini tanımamıza olanak sağlayan bir diğer program ise,SoftFSB programı ile overclock'u mümkün kılan H.Oda'nın yazdığı WCPUID programı. Programı çalıştırdığınızda, aşağıdaki gibi bir görüntü ile karşılaşacaksınız.

Bu program freeware (ücretsiz) olmakla birlikte AMD,ve de Intel işlemcileri sorunsuzca tanıyor. Bu programı, buraya tıklayarak indirebilirsiniz. Diğer iki programın sunduğu CPUID ve tampon bellek verilerine ek olarak, sistem veriyolu hızını (FSB),işlemci çarpan değerini,anakartın kuzey ve güney köprülerinde ve görüntü kartındaki çipseti ve revizyon numaralarını,sistemde kullanılan belleğin çalışma hızını ve daha birçok ek veriyi bize sunabiliyor.Bu nedenle bu programı şahsen diğer programlara tercih ediyorum. İşlemcinizin CPU ID'sini belirlemek bu programların Type ID, Family ID, Model ID, Stepping ID kutucuklarında yer alan rakamları birleştiriyoruz.

Ancak özellikle yeni AMD Duron/Thunderbird serisi işlemcilerin kullanıldığı sistemlerde overclock sözkonusu olup olmadığını AMD ve WCPUID yazılımları ile anlamak zor, çünkü overclock edilmiş bir AMD Duron/Thunderbird kullanılan sistemde çoğu zaman çarpan kilidi değiştirilmiş olur, henüz standart çarpan değerini o anki çarpan değeri ile kıyaslayan bir program malesef yok.

Bu sorunu çözmek için , işlemci veriyolu hızının (FSB) ve/veya çarpan değerinin anakartın bios'u üzerinden ayarlandığı anakartlar için hem veriyolu hızı değerini, ve varsa işlemci çarpan değiştirme seçeneğindeki değeri "Default" ya da "Automatic" değerine getirdikten sonra ayarları kaydedip çıktığınızda işlemcinizin açılış ekranında bildirilen hızı ile eski hızı (o zamana kadar açılış ekranında yazan hız) arasında bir fark varsa işlemciniz yüksek olasılıkla overclock edilmiş bir şekilde size satılmıştır.

Bunun dışında işlemci veriyolu hızının ya da işlemci çarpan değerinin anakart üzerindeki jumper ya da dipswitch vasıtasıyla belirlendiği durumlarda kasayı açıp, anakart kitapçığına başvurarak jumperların ya da dipswitchlerin bulundukları konumları, işlemci standart değerleri ile kıyaslamamız gerekecektir.

** UYARI: Kasayı açmanız sistemi garanti dışı bırakabilir,ve de hatalı bir jumper/dipswitch ayarı sonucunda sisteme kalıcı hasarlar verebilirsiniz. HwStation olarak bu yazının eğitim amaçlı hazırlandığını, ve sorumluluk kabul etmeyeceğimizi önceden belirtiriz**